MAAK EEN KEUZE UIT DE SAGEN

.

                     Welkom in de wereld van de sagen


Het woord 'sage' komt uit Duitsland.  Het betekent 'das was gesagt wird', ... dat wat gezegd wordt. Sagen gaan vaak over historische gebeurtenissen, markante dorpsfiguren, bestaande plaatsen of plaatsen die ooit hebben bestaan. Eeuwenlang werden ze verteld rondom het behaaglijke open vuur, overgeleverd van generatie op generatie.

Angst voor het onverklaarbare, voor bovennatuurlijke 'krachten' in de natuur èn volksgeloof waren vaak de oorzaak van het ontstaan van al die verhalen. Door wetenschappelijk research en publicaties, tv, radio en internet zijn al die natuurangsten inmiddels verklaard. Tegenwoordig weten we waardoor mensen die witte mistflarden en blauwe lichtjes zagen. Al die angsten zijn voorgoed verdwenen.  Nu lachen we er om, maar misschien lachen we over 50 jaar over de angsten die we tegenwoordig kennen. Denk maar 's aan angst voor straling van zenders of mobieltjes, angst voor terrorisme of ongeneeslijke ziekten. De tijden veranderen, en wij veranderen mee. Maar als je al die overleveringsverhalen nog eens doorleest, dan merk je dat ze ons veel leren over lang vervlogen tijden. Over hoe men leefde en wat er zich allemaal heeft afgespeeld in onze Gelderse dorpen en bossen.

........en natuurlijk weet ik ook wel, dat het niet meer van deze tijd is. Al die sagen en legendes, al die verhalen over dier- en plantfolklore, ze hebben hun tijd echt wel gehad. Zelfs de boeken waarin ze werden opgetekend, zijn bijna nergens meer verkrijgbaar.

Maar....als je op een zonnige dag, zwervend door de Achterhoekse- en Liemerse bossen, peinzend weet stil te staan bij oude burchtrestanten of een boerenhofstede of havezate, waar je nog een vlierstruik naast een pomp of waterput ziet staan of waar je huislook op holle dakpannen ziet groeien, laat dan je gedachten eens even terugvoeren naar die verre vreemde wereld in het verleden, waaruit het heden werd geboren....."

                                                                                                                          Ik wens je een boeiende tocht
                                                                                                                   door het land van de Gelderse Sagen.

                                                                                                                                            Marianne
 

Hieronder staat informatie over enkele schrijvers van een aantal boeken, waarin veel sagen zijn opgenomen. Hoewel het taalgebruik vaak behoorlijk ouderwets is, zijn het stuk voor stuk interessante naslagwerken over de Achterhoekse- en Liemerse natuur èn over oude volksgebruiken.

Mocht ù zich sagen of volksvertellingen herinneren en mist u uw verhaal op deze site, mail me dan even uw verhalen. Ik zal ze met alle plezier toevoegen. Wel graag met bronvermelding erbij. Dat hoeft niet persé een boek te zijn. Ook, of misschien wel júist die mondelinge overleveringen zijn meer dan welkom.  
 

Citaat van H.W.Heuvel:
"..... 't Is nog vroege lente op het gebied van volkskunde en dit boek is maar een simpele voorjaarsbloeier, dat door veel mooiere en volmaaktere zal gevolgd worden. Als het dan maar iets gedaan heeft, om de oogen te openen voor het schoone in het volksleven, als het dan maar den lust en de liefde gewekt heeft, om de wondere geheimnissen van de ziel onzes volks te ontsluieren!

Dit bijna 100 jaar oude boek heeft mij er 2 jaar geleden toe aangezet, een website te maken over folklore en volksgebruiken in de Achterhoek (zie links).  Meester Heuvel beschrijft hierin op een eenvoudige, maar boeiende manier hoe het dagelijkse leven er in zijn tijd in de Achterhoek uitzag. Alle jaarfeesten, droevige en vrolijke gebeurtenissen van dag tot dag komen aan de orde.

Er zijn weinig streken waarvan zoveel sagen en legenden bekend zijn als van de omgeving van Lochem. Dat komt niet doordat de voorouders van de tegenwoordige inwoners van Lochem en Laren zulke grote fantasten zijn geweest. Maar in dit gebied is meer bewaard gebleven, doordat er meer werd opgeschreven voor het definitief verloren ging. Dit gelukkig resultaat is vooral te danken aan meester H. W. Heuvel, die alles noteerde wat hem in zijn geboortestreek opviel en die kans heeft gezien dat zo te doen, dat het voor publicatie vatbaar bleek en dus kon worden bewaard.
 

Ca. 50% van alle sagen op deze site, komen uit dit boek van W.H.Heitling. Het is voor natuurliefhebbers een erg interessant boek. In de inleiding schrijft de auteur:
"Krantenpapier is vergankelijk en voor velerlei doeleinden geschikt en de herinnering van het vorig geslacht slijt af. Het zou daarom wel gewenst zijn, al die verhalen, sagen en legenden vast te leggen voor ze helemaal teloor zijn gegaan.... En mocht na jaren iemand een exemplaar ergens op zolder vinden, laat hij dan bedenken dat zijn zorgen en gevoelens weinig anders zijn dan die van ons en die van onze voorouders. Wat er ook veranderd moge zijn, de mens is vrijwel dezelfde gebleven."
 

Woord vooraf van de schrijver J.G.Vos:
"....Een inleiding voor een boek als dit is eigenlijk overbodig omdat het geen enkele pretentie heeft, noch op het gebied van natuurhistorie, noch geschiedkundig. Het is enkel geschreven om degenen die belangstelling hebben voor hetgeen er rondom hen te zien is een wegwijzer te zijn.

De schrijver J.G.Vos beschrijft in zijn boek Achter Rijn en IJssel zijn natuurwandeltochten door de Achterhoek en de Liemers. Hoewel hij dit boek bijna 'n halve eeuw geleden schreef, zou je na het lezen ervan, haast geneigd zijn om al zijn omzwervingen in de Achterhoek ook eens te mee te 'beleven' door diezelfde wandeltocht te maken.
Al was het alleen al om te ontdekken of al die beschreven plekjes met zeldzame plantensoorten en interessante wetenswaardigheden uit de natuur nog terug te vinden zijn.
 

n.b.:
Mocht ik materiaal gebruikt hebben waar copyright op rust en waarvan de eigenaar bezwaar maakt tegen publicatie ervan, laat het mij dan svp even weten. Ik verwijder het direct van de sagensite.
 

Naar alle sagen